Strona główna
Z PracaZProcesem
Filozoficzne i historyczne podstawy POP
Psychologia zorientowana na proces (Praca z Procesem, POP, Process Oriented Psychology, Processwork, Dreambody Work), stworzona przez dr Amy i Arnolda Mindell oraz ich kolegów jest innowacyjnym i pełnym kierunkiem psychoterapeutycznym, dającym możliwość pracy z całym spektrum ludzkiej świadomości. To dynamiczne podejście do umysłu, ciała, ducha i świata jako jedności integruje pracę ze snem, z ciałem, relacjami, medytację i pracę z dużymi grupami w obrębie jednej ramy teoretycznej. Praca z Procesem jest interdyscyplinarnym podejściem do wspierania zmian indywidualnych i zbiorowych. POP rozwinął się w latach '70 i '80, kiedy Arnold Mindell, analityk jungowski, rozpoczął w Zurychu badania nad chorobą i pełnymi znaczenia wyrazami nieświadomego umysłu. Praca z Procesem, znana również jako Psychologia Zorientowana na Proces (POP), praca ze Śniącym Ciałem (dreambody work) oferuje nowe drogi pracy z obszarami życia, które są doświadczane jako problematyczne czy bolesne. Symptomy fizyczne, problemy relacyjne, konflikty grupowe i napięcia społeczne, kiedy podejść do nich z ciekawością i respektem, mogą zaprowadzić do informacji, które są witalne dla osobistego i kolektywnego wzrostu.
Jest to szkoła teoretyczno-terapeutyczna, która czerpie z taoistycznego sposobu myślenia, psychologii Junga oraz szamanizmu. Inspirowana jest także wnioskami płynącymi z odkryć współczesnej mechaniki kwantowej.
Jako eklektyczna metoda psychoterapeutyczna wykorzystuje elementy psychologii jungowskiej, terapii Gestalt (Gestalt therapy, Gestalt_psychology), Neurolingwistycznego Programowania (NLP), terapii systemowej oraz teorii komunikacyjnych. Celem terapii jest stymulacja samorealizacji, pomoc w trudnościach życiowych, wspomaganie prawidłowej komunikacji, nauka konstruktywnych sposobów radzenia sobie ze stresem, leczenie wzorców zachowania implikujących zaburzenia psychosomatyczne, terapia uzależnień.
Amy i Arnold Mindell, twórcy Pracy z Procesem, piszą:
Praca z Procesem (Process Work), znana również jako Psychologia Zorientowana na Proces (POP) jest wielokulturową, wielopoziomową praktyką uważności. Praca z Procesem jest ewoluującym, transdyscyplinarnym podejściem, wspierającym jednostki, relacje oraz organizacje w procesie odkrywania i poznawania siebie. Psychologia Zorientowana na Proces skupia się na uważności i świadomości aby śledzić "rzeczywiste" i "wyimagowane" procesy fizyczne i psychiczne, które rozświetlają i mają potencjał rozwiązywania wewnętrznych, relacyjnych, grupowych czy ogólnoświatowych problemów. Teoria i metody Psychologii Zorientowanej na Proces są dostępne dla każdego, kto chce je wypróbować i doświadczyć. Istnieją trzy poziomy na których Praca z Procesem skupia swoją uwagę:
- Poziom uzgodnionej rzeczywistości na którym Psychologia Zorientowana na Proces mierzy się z "rzeczywistymi" wydarzeniami, problemami i zadaniami powiązanymi z rozwojem jednostek, par, biznesu czy całych miast. Grupy i jednostki posługują się uczuciami i faktami aby opisywać konflikty, problemy czy inne zagadnienia.
- Na poziomie snów (dreamland), Psychologia Zorientowana na Proces posługuje się snami, głębokimi uczuciami, niewerbalną prawdą, podwójnymi czy nieintencjonalnymi sygnałami z ciała, "duchami" (figury, które nie mają reprezentantów w uzgodnionej rzeczywistości) i rolami w badaniu historii i mitów jednostek, grup czy organizacji. Historia, wizje i wydarzenia ponadpokoleniowe są istotne. Do tego poziomu wpływ przeszłości i przyszłości może być odczuwany.
- Na najgłębszym niedualnym poziomie, zwanym też poziomem esencji, Psychologia Zorientowana na Proces zajmuje się odczuciem tendencji, które odczuwamy, jako coś, co nas porusza, lecz trudno wyrazić to słowami. Ten obszar ludzkiego życia jest jak subtelna atmosfera wokół ludzi czy zdarzeń. Atmosfera, której możemy doświadczać, jako poruszająca się siła, która jeszcze się nie zmanifestowała.
- Taoizm mówi o tym "Tao, które nie może być nazwane".
- W fizyce kwantowej, Heisenberg mówił o "tendencjach" funkcji fali kwantowej. David Bohm nazywał ten obszar kwantowymi falami systemu bądź "falami pilotującymi".
- Poziom ten jest niedualny. Nie ma tu konfliktów. Jest to jakby hiperprzestrzeń bądź zdystansowany punkt widzenia, który daje nam całkowity ogląd zdarzeń.
Psychologia zorientowana na proces to także metoda pracy z problemami społecznymi. Teoria psychologii zorientowanej na proces bada zjawiska społeczne - zajmuje się funkcjonowaniem społeczności, organizacji i firm, zagadnieniami związanymi z przywództwem, zarządzaniem, komunikacją interpersonalną, mediacjami i rozwiązywaniem konfliktów, problemem marginalizacji grup społecznych.
Wskazówki
FILOZOFICZNE PODSTAWY PRACY Z PROCESEM
- Koncepcja procesu i paradygmat pop
- Pojęcie śniącego ciała
- Poziomy rzeczywistości
- Praca z procesem a taoizm, podobieństwa i różnice
- Praca z procesem a psychologia Junga, podobieństwa i różnice
PODSTAWY TAOIZMU
- Filozoficzne podstawy i założenia taoizmu w kontekście innych filozofii Wschodu
- Rozumienie podstawowych pojęć: tao, wu-wei, in-jang, chi, tai-chi, te, cykliczna zmiana
- I-ching, mikro-makrokosmos
- Alchemia taoistyczna
PODSTAWY PSYCHOLOGII C.G.JUNGA
- Filozoficzne podstawy i założenia psychologii Junga, również w zestawieniu z innymi kierunkami psychologicznymi
- Rozumienie podstawowych pojęć: archetypy, teoria i mechanizm powstawania kompleksu, finalizm, energia psychiczna, kompensacja, indywidualna i zbiorowa nieświadomość, rozumienie alchemii, indywiduacja, typologia, amplifikacja, aktywna wyobraźnia, enantiodromia, metoda terapeutyczna
ALCHEMIA
- Alchemia i indywiduacja, fazy procesu alchemicznego i ich odniesienie do pop
- Rozumienie podstawowych pojęć: prima materia, kamień filozoficzny, coniunctio, złoto, Merkuriusz, Hermafrodyta
- Alchemia wschodnia i zachodnia
MITOLOGIA
- Rozumienie czy są mity, baśnie, legendy, sagi, bajki
- Zdolność do rozumienia/analizy przedstawionego mitu w kategoriach pop /kanały, proces pierwotny, wtórny, progi/ oraz do spojrzenia na postacie mityczne jak na figury senne lub postacie archetypowe
FIZYKA
- Jak współczesna fizyka może być pomocna w rozumieniu zjawisk psychicznych, podaj przykłady
Lektury
- Obowiązkowe
- ** Campbell J., Potęga mitu. Wyd. Signum, Kraków 1994
- Capra F., Punkt zwrotny. Nauka, społeczeństwo, nowa kultura. PIW, W-wa 1987
- Castaneda C., Nauki Don Juana. Wyd.Literackie, Kraków 1991
- Castaneda C., Podróż do Ixtlan. Rebis, Poznań 1999
- Drury N., Szamanizm. Rebis, Poznań 1994
- Dworkin J., Living Alchemy /biblioteka/
- Jacobi J., Psychologia C.G Junga. Wyd. Wodnika, W-wa 1993
- Jung C.G., Wspomnienia, sny, myśli. Wyd. Wrota-KR, W-wa 1993
- Jung C.G., Archetypy i symbole, Czytelnik, W-wa 1993
- Mindell A., Śniące ciało. Rola ciała w odkrywaniu jaźni. Wyd. Rebirthing, Opole 1993
- Mindell A., Rivers Way. The process Science of the Dreambody. Routledge and Kegan Paul, London 1984
- Mindell A., Psychologia i szamanizm. Wyd. Kos, Katowice 2004
- Mindell A., Śnienie na jawie. Wyd Kos, Katowice 2004
- Suzuki Sh., Umysł zen, umysł początkującego.
- Taoizm., wybór tekstów, Biblioteka Pism Krytyczno-Literackich, Kraków 1988
- Weber R., Poszukiwanie jedności. Nauka i mistyka. Wyd. Pusty Obłok, W-wa 1990
- Wilber K., Jeden smak. Przemyślenia nad integralną duchowością. Wyd. J.Santorski, W-wa
- Rozwijające
- ** Bateson G., Umysł i przyroda. PIW, W-wa 1996
- Bateson G., Steps in ecology of mind. Ballantine Book, New York
- Bugaj R., Hermetyzm, Ossolineum, Wrocław, Warszawa, Kraków 1991
- Campbell J., Kwestia bogów. Wyd. J.Santorski, W-wa 1994
- Campbell J., Mityczny obraz. Wyd. KR, W-wa 2004
- Capra F., Tao fizyki. Rebis, Poznań 2001
- Czuang-Tsy., Prawdziwa księga południowego kwiatu. PWN, W-wa 1953
- Drury N., Don Juan, Mescalito i współczesna magia. Mitologia przestrzeni wewnętrznej. Wyd. Wodnika 1992
- Eliade M., Sacrum, mit, historia. PIW, W-wa 1993
- Eliade M., Szamanizm i archaiczne techniki ekstazy. PWN, W-wa 1994
- von Franz M.L., Wróżenie a zjawisko synchroniczności. Sen, W-wa 1994
- Grof St., Poza mózg. Wyd. A, Kraków 1999
- Heisenberg W., Ponad granicami. PIW, W-wa 1979
- Hoff B., Tao Kubusia Puchatka. Rebis, Poznań 1992
- Huxley A., Filozofia wieczysta. Wyd. Pusty Obłok 1989
- I-Ching. Księga przemian. Latawiec, W-wa 1994 / koniecznie w tym wydaniu !!!/
- Needham J., Wielkie miareczkowanie. Nauka i społeczeństwo w Chinach i na Zachodzie. PIW, W-wa 1984
- Prigogine I., Stengers I., Z chaosu ku porządkowi. Nowy dialog człowieka z przyrodą. PIW, W-wa 1990
- Samuels A., Sorter B., Plaut F., Krytyczny słownik analizy Jungowskiej. Of. Wyd. Unus 1994
- Winn M., Alchemia taoizmu. Wyd.A, Kraków 2006
Teoria procesu i jej podstawy naukowe
Proces pierwotny i wtórny
Kanały
Kanał wizualny / wzrokowy
Kanał słuchu
Kanał ruchu
Kanał propriocepcji
Kanał relacji
Kanał Świata
Kanały zajęte i nie zajęte
Progi
Trójwarstwowy model rzeczywistości
Uzgodniona rzeczywistość
Poziom snów
drewo za oknem
Sentient / Poziom śnienia
Wskazówki
Paradygmat procesu: Definicje procesu, związek procesu ze świadomością klienta i terapeuty, świadomość długo i krótko terminowa, świadomość sygnałów i komunikacji vs. świadomość ukrytych wzorców i znaczeń, przyczynowe i celowe aspekty procesu, konsekwencje dla nastawienia terapeuty wobec natury.
Orientacja na stan vs. orientacja na proces Orientacja na stan i na proces w innych koncepcjach psychologicznych, w klasycznej i współczesnej fizyce, w zachodnich i nie-zachodnich systemach medycznych, konsekwencje dla postaw i technik terapeutycznych.
Struktura i dynamika procesów indywidualnych i grupowych:
struktura procesu:
procesy pierwotne i wtórne, kanały (proste i złożone), kanały zajęte i niezajęte, progi i postaci progowe, filozoficzne podstawy progów.
dynamika procesu:
metakomunikacja, przepływ świadomości, zasada zachowania informacji, przepływ informacji poprzez sygnały, podwójne sygnały jako wchodzące ze sobą w konflikt próby komunikacji ze strony postaci ze snu, kanały złożone i połączone, przeniesienie, przeciw-przeniesienie i zaśnienie, teoria ról.
Teoria i meta-teoria w nauce, psychologii i medycynie: paradygmaty i zmiany paradygmatów, znaczenie języka opisowego i ukierunkowania percepcji przez paradygmat, brak możliwości obserwacji wolnej od teorii i czysto empirycznej, rewolucyjne vs. ewolucyjne modele postępu naukowego, konsekwencje przyczynowego i finalistycznego punktu widzenia dla obserwacji empirycznej.
Lektury
- Bandler R., Grinder J. Structure of Magic. Vol. I, Scence and Behavior Books, Palo Alto 1975 (obszerne fragmenty tłumaczone w Nowinach Psychologicznych 10/1986)
- Capra F., Tao fizyki, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2001
- Diamond J. Patterns of Communication. Praca doktorska dostępna w bibliotece PTPZnP
- Goodbread J., The Dreambody Toolkit, Routledge and Kegan Paul. London 1987
- Freud Z., Wstęp do psychoanalizy, PWN, Warszawa 1993
- Kuhn T., Struktura rewolucji naukowych, PWN Warszawa 1966
- List-Turlejska M. (red.), Nowe zjawiska w psychoterapii, wyd. Jacek Santorski & Co., Warszawa 1991
- Mindell Amy, Moon in the Water. Praca doktorska dostepna w bibliotece PTPZnP
- Mindell A., O pracy ze śniącym ciałem (Posłowie), wyd. Pusty Obłok, Warszawa 1991
- Mindell A. & Mindell Amy, Tyłem do przodu, Wydawnictwo "A", Kraków 1998
- Watzlawick P., Bavelas J., Jackson D., Pragmatics of Human Communication, W.W. Norton & Co, N.Y. - London 1967
- Weber R. Poszukiwanie jedności. Nauka i mistyka., Wydawnictwo Pusty Obłok, Warszawa 1990
Praca w kanale wizualnym, praca ze snem i obrazowymi archetypami
Lektury
Praca z procesem
- Mindell A.: O pracy ze śniącym ciałem (Posłowie) Wyd. Pusty Obłok, Warszawa, 1991.
Freud
- Freud Z.: Wstęp do psychoanalizy. PWN, Warzsawa, 1984. Część II: Marzenia senne
Jung
- Jung C.G.: O istocie snów. Wyd. KR- Sen, Warszawa, 1993.
- von Franz M.L.: Ścieżki snów. Wyd. J. Santorski&Co., Warszawa, 1995.
- Sen jako drogowskaz. Jungowska analiza marzeń sennych. Wyd. Ewa Korczewska L.C., Warszawa, 1995.
Castaneda
- Castaneda C.: Odrębna rzeczywistość. Wyd. Rebis, Poznań, 1996
Baśnie i mity
- Campbell J., Potęga mitu, Wyd. Signum, Kraków 1994
- Cotterell A.: Słownik mitów świata. Wyd. Książnica, Katowice, 1996.
- von Franz M.L.: An Introduction to the Interpretation of Fairy Tales. Spring Publications, Dallas, Texas, 1985.
- Książki Eliade M.: mitologie, zbiory baśni
Wskazówki
Praca ze snem - metody psychologii zorientowanej na proces Praca z wtórnymi sygnałami w kanale wizualnym doświadczanymi w stanie czuwania fantazje, lucid dreaming, widzenie peryferyczne
Praca z bajkami i mitami - podejście POP Europejskie i poza europejskie mity i baśnie.
Umiejętność rozumienia mitów i baśni w ich kontekście kulturowym, w odniesieniu do historii przypadków, i osobistych przykładów.
Metody pracy ze snami ważnych szkół psychologicznych:
- Freud: interpretacja snów
- Jung C.G.: rozumienie i interpretacja snów przy pomocy psychologii analitycznej, sny i doświadczenia z dzieciństwa, aktywna wyobraąnia
- Perls F.: praca ze snami w terapii Gestalt - Gestalt, Gestalt therapy, Gestalt_psychology
- Rogers C.R.
- Gendlin E.T.
- Moreno J.L.: Psychodrama i praca ze snem
- Etnologia snów
- Sny i szamanizm: Don Juan, wizje i poszukiwanie wizji
- Znaczenie bajek w psychologii
- Terapia poprzez sztukę i interpretacja rysunków
Praca w kanale propriocepcji
Wskazówki
- teoria pracy z ciałem w psychologii zorientowanej na proces
- praca z symptomem obecnym w aktualnym doświadczeniu
- praca z symptomem chronicznym
- techniki wejścia w doświadczenie, puste dojście
- praca z osobami w śpiączce
- praca z osobami umierającymi
Podstawowe informacje o najważniejszych szkołach pracy z ciałem
- tło historyczne,
- paradygmat i cele pracy,
- stosowane metody,
- korzyści i ograniczenia,
- porównanie do pracy z procesem: Reich, Lowen, Boadella, Feldenkreis, technika Aleksandra, Rolfing, różne techniki masażu i inne.
Podstawy medycyny psychosomatycznej i porównanie do pracy z procesem.
Porównanie w podstawowym zakresie systemów medycznych:
- medycyna zachodnia,
- homeopatia,
- Tradycyjna Medycyna Chińska, tybetańska, Ayurveda, shamanizm.
Praca w kanale ruchowym
Wskazówki
Teoretyczne i praktyczne koncepcje pracy z ruchem w psychologii zorientowanej na proces: podstawy filozoficzne, znaczenie ruchu w teorii kanałów, rozróżnianie pomiędzy pierwotnym i wtórnym ruchem, zajętym i niezajętym kanałem ruchowym, określanie progów i podwójnych sygnałów w ruchu.
Podstawowe koncepcje terapii tańem: Praca Marion Chase, Trudy Schoop, Mary Whitehouse i Joan Chodorow oraz porównanie tych systemów do idei pracy z ruchem w psychologii zorientowanej na proces. Podstawowa wiedza o pracy Rudolfa Labana.
Tło historyczne: plemienne tańce rytualne, tańce szamańskie, tańce naśladujące ruchy zwierząt
archetypowe wzorce ruchu np. wirowanie derwiszów
podstawowa wiedza o początkach i rozwoju tańca współczesnego
Podstawowe zasady technik Budo t'ai chi, aikido, karate tło historyczne tych systemów
Wszystkie te koncepcje powinny być studiowane w odniesieniu do pracy z ruchem w psychologii zorientowanej na proces. Powyższa wiedza jest niezwykle pomocna w kinestetycznym rozumieniu różnych systemów ruchowych.
Lektury
Praca z procesem
- Kaplan A.: The Hidden Dance; - praca magisterska dla Antioch University; biblioteka POP.
- Mindell A.: River's Way; Routlege and Kegan Paul, Londyn 1985.
Ruch i taniec
- Feldenkreis M.: The Master Moves; Meta Publ. 1984.
- Gelb M.: Bodylearning - An Introduction to Alexander Technique; Aurum Press, Lond. 1989. lub jakakolwiek książka po polsku będąca wprowadzeniem do techniki Alexandra.
- Laban R.: Zasady zapisu tańca i ruchu, tłum. E. Ostachiewicz; Warszawa 1959.
- Lange R.: O istocie tańca i jego przejawach w kulturze: perspektywa antropologiczna; PWM, Krakow 1988
- Lonsdale S.: Animals and the Origins of Dance, Simon and Schuster, NY 1983.
- Wosien M.G.: Sacred Dance. Encounter with the Gods; Avon Books, Thames and Hudson, Londyn 1974.
Sztuki walki
- Doktór T.: Tai ji - medytacja w ruchu Pusty Obłok, 1988.
- Stabiecki D.: Tai chi chuan: chińska szkoła ćwiczenia świadomości; Mandala 1991
- Hyams J.: Zen in the Martial Arts; J.P. Tardier; Los Angeles 1979.
- Reid H.: The way of the Warrior. The Paradox of Martial Arts; Eddison, Londyn, 1983.
- Reid H : The Way of Harmony. A Guide to the Soft Martial Arts; Unwin Hyman, Londyn 1988.
Ruch i taniec w psychoterapii
- Chodorow, J.: Dance/Movement and Body Experience in Analysis; Stein, Murray ed.: Jungian Analysis; Open Court Publishing Co., Londyn 1982.
- Schoop, T.: Won't you join the dance?; Mayfield Publ. Co.; Palo Alto 1974.
- Trager M., Hammond C.G.: Trager Mentastics, Station Hill Press, Barrytown, NY 1987.
Uwagi
- Prawdopodobnie istnieją, porozrzucane po rożnych wydanych po polsku książkach elementy tej wiedzy (szczególnie dot. zen w sztukach walki oraz choreoterapii), osoby nie czujące się wygodnie z czytaniem po angielsku będą. potrzebowały znacznie więcej czasu na wertowanie ogólniejszych książek w poszukiwaniu odpowiednich fragmentów.
- Osobom zainteresowanym rozważaniom nt tańca polecam także:
Władysława Tomaszewskiego Człowieka tańczącego (WSiP 1991), oraz Jolanty Kowalskiej Taniec drzewa życia - uniwersalia kulturowe w tańcu (IHKM PAN 1991)
Praca w kanale słuchowym
Wskazówki
Rozróżnianie rodzajów informacji słuchowej muzyka, mowa, parajęzyk, ludzkie wokalizacje nie związane z mową, zwierzęce wokalizacje, dźwięki naturalne i mechaniczne ... w tym ich: wewnętrzną strukturę, różne jakości jako czynniki przeszkadzające, sposób funkcjonowania jako nośnik informacji, i związek z niesioną informacją
Umiejętność rozróżniania i wyłapywania sygnałów parajezykowych jako odrębnych od kontekstu słownego. Umiejętność określania informacji o strukturze procesu w oparci strukturę jezyka informacja o procesie pierwotnym i wtórnym, progach, strukturze kanałów, postaciach ze snu i ich relacji wobec świadomości, krytykach, metakomunikatorze + hipotezy i prognozy o kierunkach pracy i możliwe interwencje
Wiadomości o muzyce: wykorzystanie w różnych kulturach i poprzez historie jako środek dostępu do wtórnego materiału
metody amplifikacji procesu w muzyce
rozróżnienie pomiędzy pierwotną i wtórną muzyką
podstawy muzykoterapii
Praca w kanale relacji
Poziom indywidualny
Poziom komunikacyjny
Poziom polowy
Poziom pracy z nastrojem
Poziom społeczno-kulturowy
Wskazówki
Podstawowe rozumienie zasad zorientowanej na proces pracy z relacjami
Podstawowe rozumienie innych form terapii rodzin i par
Zagadnienie przeniesienia i przeciw-przeniesienia w psychoterapii
Wiedza o relacjach jako kanale przepływu informacji
Wiedza o relacjach w kontekście sytuacji (relacji) terapeutycznej
We własnych relacjach.
Postrzeganie relacji jako informacji o procesie (długoterminowym - aspekt mitologiczny relacji; krótkoterminowym - jak proces przejawia się w relacji w danym momencie).
Student powinien płynnie rozpoznawać w relacjach kanał przepływu procesu. Powinien rozróżniać pojęcia kanału relacji, zaśnienia i projekcji.
Lektury
Zjawiska relacyjne w sytuacji retapeutycznej
- Jung C.G.: Psychologia przeniesienia. Wyd. Sen, Warszawa 1995.
- Grzesiuk, L.(red): Psychoterapia. PWN, Warszawa 1994. Cz. II, rozdz. 4, par. 1.
Zorientowana na proces praca z relacjami
- Dulińska J., Duda M.: Baśnie i waśnie rodzinne - indywidualne i całościowe podejście do pracy z Rodziną w psychologii zorientowanej na proces
- Goodbread J.: Dreaming up reality. (praca dostępna w bibliotece Towarzystwa), Lao Tse Press, Portland 1996.
- Mindell A.: Śniące ciało w związkach. Santorski i s-ka,Warszawa ,1994.
- Teodorczyk T.:Skąd się biorą kłopoty w relacjach między ludźmi
Terapia małżeńska
- Bandler R., Cameron L.: They lived happilly ever after. Meta Publications, 1997.
- Rogers C.R.: Becoming Partners: Marriage and It's Alternatives.
- Kosińska - Dec K.: Terapia rodzin i małżeństw. W: Wybrane poglądy na terapię małżeńską. Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 1990.
Terapie rodzinna
- Grzesiuk L.(red.): Psychoterapia. PWN, Warszawa 1994.Cz.II, rozdz.7.
- Haley J.: Problem-Solving Therapy. New Strategies for Effective Family Therapy. Jossey Bass, San Francisco 1976.
- Mity i rzeczywistość terapii rodzin. T.II, Koło TPD przy Osiedlowym Ośrodku Zdrowia Psychicznego "Synapsis"; Warszawa 1988.
- Selvini-Palazzoli M. i in.: Droga do paradoksu.
- Selvini-Palazzoli M. i in.: Techniki paradoksu.
- Carter B.: Sukces w terapii rodzin.
- Satir V.: The New Peoplemaking. Science and Behaviour Books, Palo Alto 1988.
- Terapia rodzin i małżeństw. Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 1990.
- Orwid M., Fortuna D.: Źródła paradygmatu rodzinnego w psychoterapii. Kierunki terapii rodziny oraz postawy terapeutów istotne w latach osiemdziesiątych.
- Namysłowska I.: Terapia rodzin. Springer PWN, Warszawa, 1994.
Nadużycia
- Szymkiewicz B.: Mityczni Goście w Przestrzeni Zranienia
Praca w kanale świata
Wskazówki
Ważne koncepcje: pojęcia globalnego śniącego ciała i kanału świata ich korzenie i odniesienia do innych koncepcji w nauce
kanał świata z perspektywy jednostki (świat jako jeden z sześciu kanałów przepływu doświadczenia) oraz z perspektywy globalnej lub polowej (jednostka jako kanał przepływu informacji dla grupy lub świata)
Podstawy koncepcji kanału świata: Mitologia: mity o stworzeniu świata, koncepcja antroposa
Religia: Taoizm (Taoism), Hinduizm (Atman), Gnoza (Unus Mundus)
Psychologia porównawcza: Jung, Freud, Adler, psychologie humanistyczne i transpersonalne
Nauki przyrodnicze: fizyka (teorie pola, hologramu, nie-lokalności, zasada nieoznaczoności); Biolgia i Chemia (teorie ewolucji, hipoteza Gai, koncepcja pól morfogenetycznych)
Teoria systemów: Systemy biologiczne i rodzinne
Procesy synchroniczne: I Ching, Jung o synchroniczności, Astrologia.
Zorientowana na proces praca z grupą i ze światem Koncepcje: globalne znaczenie jednostki, teoria ról, progi grupowe, rangi i przywileje, nadużycia
Interwencje: proces grupowy i praca z grupami; praca ze zjawiskami naturalnymi i politycznymi, praca z jednostką w kanale świata
Lektury
- Mindell A.: Siedząc w ogniu.
- Mindell A.: Lider mistrzem sztuk walki. Wstęp do głębokiej demokracji..
- Teodorczyk T., Persona non grata - O wykluczeniach wewnętrznych i zewnętrznych
Praca z odmiennymi stanami świadomości
Wskazówki
Teoria zorientowanej na proces psychoterapii odmiennych stanów świadomości Rozpoznawanie i opisywanie odmiennych stanów świadomości Psychopatologia kryteria diagnostyczne głównych zaburzeń, teorie etiologiczne, podstawy psychofarmakologii, zorientowana na proces koncepcja stanów ekstremalnych, kolektywne znaczenie stanów ekstremalnych, praca z ekstremalnymi stanami świadomości w POP
Psychoterapeutyczne wykorzystanie stanów transowych, etnopsychoterapia, szamanizm Uzależnienia Praca z uzależnieniem od substancji w POP
Fizyczne objawy uzależnienia od narkotyków
Teoria kolektywnego znaczenia uzależnień
Praca z procesem z: umierającymi, stanami blisko śmierci, doświadczeniami transpersonalnymi, duchowymi i szczytowymi.
Lektury
POP
- Mindell A.: Cienie Miasta. Wydawnictwo EJB Kraków, 2000.
- Mindell A.: Śpiączka: Klucz do przebudzenia. Nuit Magique, Warszawa, 1994.
- Mindell A.: The Shaman's body. San Francisco, Harper Collins Publishers, 1993.
- Mindell Amy: Coma, a healing journey. Lao Tse Press, Portland OR, 1999.
Psychopatologia
- Rosenhan David L., Seligman Martin E.P.: Psychopatologia. PTP, Warszawa 1994.
- Różne podręczniki psychiatrii zawierające klasyfikację zaburzeń, np.: Jarosz: Podstawy Psychiatrii, PZWL.
Antypsychiatria
- Laing R.D.: Rozszczepione ja. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań, 1995. (A Divided Self - The Divided Science: Essay Review of R. D. Laing, The Divided Self
- Laing R.D.: Ja i inni. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań, 1995. (Self and Others)
- Torrey E.F.: Czarownicy i psychiatrzy. PIW. (The Mind Game: Witchdoctors and Psychiatrists - Review)
Podejście komunikacyjne
- Bateson G., Jackson D.D., Haley J., Weakland J.: Wstęp do teorii schizofrenii. W: Jankowski K. (red.): Przełom w psychologii, Czytelnik, Warszawa, 1978.
- Palazzoli M., Boscolo L.,Cecchin G.,Prata G.: Techniki paradoksu. W: Praszkier R., Wroniszewski M. (red.): Mity i rzeczywistość terapii rodzin. T. 2,koło TPD " Synapsis".
Szamanizm
- Książki Carlosa Castanedy
- Eliade M.: Szamanizm i archaiczne techniki eksatzy. PWN, Warszawa, 1994. (Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy. - Foreword, TOC & review, Review)
- Drury Nevill: Szamanizm (Recenzja) Rebis, Poznań, 1994.
- Drury Nevill: Psychologia transpersonalna. Ludzki potencjał
- Harner M.: The Way of The Shaman.
- Kubler-Ross E.: Rozmowy o śmierci i umieraniu.
- Levine St.: Kto umiera.
Praca wewnętrzna
Wskazówki
Egzamin sprawdza umiejętności klienta w pracy ze sobą. Student powinien wykazać się następującymi umiejętnościami: Rozpoznawanie procesu pierwotnego i wtórnego
Rozpoznawanie progów
Zmiana kanałów
Metakomunikacja
Dostrzeganie na bieżąco znaczących wydarzeń i włączanie ich do pracy wewnętrznej
Student powinien posiadać teoretyczną (a lepiej praktyczną) wiedzę z następujących obszarów: Medytacja zorientowana na proces
Joga
Wschodnie i zachodnie procedury medytacyjne i praktyki duchowe
Aktywna wyobraźnia
Lektury
- Mindell A., Praca nad samym sobą
